20 september 2024
Nederland geeft op verzoek van Indonesië 288 objecten uit de Rijkscollectie terug. Tijdens de koloniale periode zijn deze voorwerpen, die van culturele betekenis zijn voor Indonesië, onterecht naar Nederland meegenomen.
Tweede reeks adviezen van Commissie Koloniale Collecties
Minister Eppo Bruins (OCW) heeft tot de teruggave besloten. Hij volgt daarmee adviezen op van de Commissie Koloniale Collecties onder voorzitterschap van Lilian Gonçalves-Ho Kang You. De werken bevinden zich op dit moment in de collectie van het Wereldmuseum. Voor deze teruggave is intensief samengewerkt tussen experts en instellingen op het gebied van musea, collecties en onderzoek.
Minister Bruins: ,,Het is de tweede keer dat we op basis van advies van de Commissie Koloniale Collecties objecten teruggeven die nooit in Nederland hadden moeten zijn. In de koloniale periode is er vaak sprake geweest van roof en andere vormen van onvrijwillig bezitsverlies van cultuurobjecten. Teruggave van deze objecten is materieel rechtsherstel.’’
Dit is de tweede reeks adviezen van de Commissie Koloniale Collecties. In de zomer van 2023 zijn de eerste objecten teruggegeven aan Indonesië en Sri Lanka. Met deze teruggave zet de minister van OCW de ingezette koers voort. Het gaat om de volgende objecten:
De overdracht aan Indonesië vindt plaats op 20 september in Wereldmuseum Amsterdam, in het bijzijn van de directeur-generaal cultuur van Indonesië, Hilmar Farid, en de Indonesische repatriasi commissie. De Commissie Koloniale Collecties heeft de minister geadviseerd tot teruggave van deze objecten op basis van herkomstonderzoek van het Wereldmuseum, conform het beleid koloniale collecties. Dit advies is tot stand gekomen in nauwe dialoog en samenwerking met de Indonesische repatriasi commissie en andere experts. Het laat zien dat de bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Indonesië sterk zijn op cultureel gebied. De Commissie heeft haar adviezen gepubliceerd op haar website (commissie.kolonialecollecties.nl). Op dit moment werkt de Commissie aan adviezen over verzoeken van Nigeria, Sri Lanka, India en Indonesië.
Pressing Matter Lezing van Dr. Marie-Sophie de ClippeleDatum: 1 Oktober 2024
Tijd: 15:30 – 17:00 uur
Locatie: De Boelelaan 1105, Amsterdam
Organisatie: Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Pressing Matter
Voertaal: Engels
“Keert het tij voor de repatriëring van menselijke resten in musea?”
Menselijke resten in museumcollecties zijn afkomstig van verschillende bronnen: ze kunnen direct na het overlijden bewaard zijn gebleven, opgegraven zijn tijdens archeologische opgravingen of verzameld zijn in het buitenland en op later moment naar (Europese) musea gebracht. Dit laatste is vaak onder omstreden omstandigheden gebeurd tijdens koloniale periode. Wat rechtvaardigt de aanwezigheid van deze menselijke resten in collecties? Behoren ze niet rechtmatig toe aan hun plaats van herkomst? Er bestaat momenteel geen (internationaal) recht om menselijke resten die bewaard worden in collecties in een ander land dan hun land van herkomst te repatriëren. Ondanks deze juridische tekortkomingen zijn enkele recente ontwikkelingen interessant om bij stil te staan. Deze recente veranderingen lijken een nieuw tijdperk van repatriëringen in te luiden, gebaseerd op een inclusief rechtvaardigheidsmodel voor erfgoed.
Dr. Marie-Sophie de Clippele is Assistent-Professor in Rechten en bekleedt een leerstoel in Natuur- en Erfgoedrecht aan UC Louvain Saint-Louis – Brussel. Haar onderzoek focust op cultureel erfgoed en milieurecht, met een sterke interesse in rechtstheorie. Ze neemt deel aan verschillende interdisciplinaire onderzoeksprojecten met betrekking tot de restitutie van koloniale collecties, het statuut van menselijke resten, de digitalisering van natuurhistorische collecties en de rechten van de natuur. Haar eerste monografie ging over de last van het erfgoed (‘Protéger le patrimoine culturel: à qui incombe la charge?’, PUSL, 2020). Haar tweede boek gaat over menselijke overblijfselen (‘Restes humains et patrimoine culturel, de quels droits?’, Anthemis, 2023).
Gratis toegang. Voor vragen en aanmelden, stuur een e-mail naar Elsbeth Dekker, e.m.dekker@vu.nl
Symposium: Digitised Visual Archives, AI and the Uses of the PastDatum: 26 September 2024
Tijd: 13:00 – 17:30 uur
Locatie: De Boelelaan 1105, Amsterdam
Organisatie: Vrije Universiteit Amsterdam (VU)
Voertaal: Engels
What ethical challenges arise from the digitisation of European visual archives documenting sensitive histories of colonialism, war and violence?
Digitised archives now have the potential to build sustainable connections with source and stakeholder communities well beyond Europe, as well as within it. Stakeholder sensitivities, copyright laws, and restitution agreements regulate the use of archives. Yet social media and AI have opened up new ways of circulating digitised archive materials in ways that are hard to regulate. Meanwhile, historians, memory and media scholars are still grappling with the ‘analogue’ complexities of reconstructing historical contexts and explaining the contested use of visual sources in the present.
Mass digitisation of visual archives and the proliferation of AI raises the questions: who are digital archives for? What social and ‘scientific’ purposes do visual AI tools serve? And how might this impact how images are used as representations of the past? To what extent are AI tools actually driving digitisation of visual archives rather than serving this process? Computational methods have great potential for generating new taxonomies and turning ‘primary sources’ into ‘data’ that can be analysed at scale. But is a technology-driven framework producing ‘better’ history, and who is it improving accessibility for? Generative AI already has applications to harvesting ‘stock’ web-based images to produce new or edited visual icons of violence, atrocity, genocide, colonialism or war. If the extant icons of violence already circulate free from historical context, and constitute a narrow range of examples to begin with, what will new ‘averages’ produce, and what does that mean for the way these histories are perceived?
Internationale Conferentie: Decolonizing Museums and Colonial CollectionsDatum: 12-14 maart 2025
Locatie: Figueira da Foz, Portugal
Organisatie: de conferentie wordt georganiseerd door een samenwerkingsverband tussen collega’s van Instituto de História Contemporânea, NOVA Universiteit en de Universiteit van Évora (Portugal), Queens College, City University of New York (VS), de Universiteit van São Paulo (Brazilië) en het Pitt Rivers Museum, de Universiteit van Oxford (VK), ondersteund door TheMuseumsLab.
Voertaal: Engels
De conferentie zal ingaan op het thema van transdisciplinariteit (onderzoeksstrategie die disciplinaire grenzen overschrijdt om een holistische benadering te creëren) als een cruciaal instrument en kader voor het benaderen van musea en hun koloniale collecties vanuit een inclusief en dekoloniaal perspectief. Wereldwijd is er een groeiende beweging, aangejaagd door de vraag van het publiek om museale instellingen te dekoloniseren. Echter, praktische strategieën voor het dekoloniseren van musea en het aanpakken van hun koloniale collecties ontbreken vaak in de discussies.
Transdisciplinariteit is ontstaan als antwoord op de groeiende complexiteit van hedendaagse kwesties in de samenleving en moet ook worden meegewogen in de complexiteit van dekolonisatie en de werkprocessen van het beheer en behoud van betwiste objecten in musea. Om musea in deze beweging mee te nemen en een werkbare aanpak te hanteren voor het beheren, documenteren en presenteren van koloniale collecties, moeten musea openstaan voor verschillende manieren van kennis, zowel binnen als buiten de academische wereld. Door middel van casestudy’s aangedragen door verschillende landen zal deze conferentie transdisciplinaire ervaringen en methodologieën met betrekking tot koloniale collecties uitlichten om zo een meer inclusieve benadering van historische kennis te bevorderen.
Onderwerpen die aan bod komen:
Het definitieve programma van de driedaagse conferentie wordt momenteel opgesteld.