Indiase sitsen in de Zaanstreek
Na een succesvolle eerste ronde van de Regeling Herkomstonderzoek Koloniale Collecties zijn ook de onderzoeksprojecten uit de tweede aanvraagronde al gestart. In het Zaans Museum wordt een uniek onderzoek uitgevoerd naar ruim honderd kledingstukken die zijn gemaakt van sits: een katoenen stof uit India, meestal handbeschilderd met gebloemde motieven.
Sits wordt al eeuwenlang in India gemaakt. Vanaf de 17e eeuw werd de stof door de VOC geïmporteerd en door groeiende populariteit werd deze ook al snel in Europa nagemaakt. In de Zaanstreek was deze stof ook populair. De omvangrijke modecollectie van het Zaans Museum bevat veel 18e-eeuwse kledingstukken waarvan wordt aangenomen dat het Indiase sits is. Ontbrekende expertise maakte het eerder echter onmogelijk om een onderscheid te maken tussen Indiase en Europese stoffen.
Onderzoek naar materiaal
Met financiële steun van het Consortium Koloniale Collecties onderzoekt het museum nu welke kledingstukken gemaakt zijn van stof afkomstig uit India. Daarbij staan de volgende vragen centraal:
- Is het object gemaakt van Indiase sits of is het een Europese imitatie?
- Wat kan worden ontdekt over het materiaal? (Denk aan waar en wanneer de stof is gemaakt, hoe het is gemaakt, en wat de betekenis van de motieven is.)
- Wat is de herkomst van de objecten en van wie zijn de sitsen geweest?
- Hoe zijn de sitsen objecten in de collectie terecht gekomen?
- Hoe kwam sits in de Zaanstreek terecht en hoe speelden Zaankanters een rol in de sitshandel?
De Zaanse identiteit en sits
Tot nu toe werden de sitsen kledingstukken vooral gezien als voorbeelden van Zaanse streekdracht en daarmee een uitdrukking van de Zaanse identiteit. In dit onderzoek staat juist de koloniale oorsprong van het materiaal centraal, waarmee licht wordt geworpen op de sits als product uit koloniale handelsnetwerken en ongelijke machtsverhoudingen, maar ook als voorbeeld van culturele interactie en vermenging van culturele identiteit. Middels samenwerking met experts (makers en historici) uit India, wordt kennis uitgewisseld en worden de kledingstukken onderzocht vanuit verschillende perspectieven.
Opbouwen van kennis en expertise
De financiële ondersteuning van het Consortium Koloniale Collecties maakt het mogelijk voor het Zaans Museum om kennis en expertise op te bouwen over de koloniale oorsprong van hun collectie. Het Consortium Koloniale Collecties werkt samen met musea, onderzoeksinstellingen en archieven aan nieuwe kennis over de herkomst van koloniale objecten. We delen expertise, onderzoeksmethoden en maken financiële middelen beschikbaar, opdat ook kleinere instellingen – zoals het Zaans Museum – diepgravend onderzoek kunnen doen naar de koloniale banden van hun collectie.
Wil je zelf meer weten over de rol die handel in gekoloniseerde gebieden speelde in de circulatie van deze voorwerpen in Europa? Het NIOD ontwikkelde hierover digitale zoekhulpen voor het Consortium Koloniale Collecties. Deze zoekhulpen bieden handvatten voor onderzoekers en geïnteresseerden die koloniale objecten en hun verhalen beter willen begrijpen.