Een Chinees ‘eretapijt’ in Limburgs Missiemuseum Steyl

Meer dan een jaar na de start van de onderzoeken van de Regeling Herkomstonderzoek Koloniale Collecties zijn de eerste tien onderzoeksprojecten grotendeels afgerond. Zo ook bij Missiemuseum Steyl, waar een onderzoek is gedaan naar de herkomst van een Chinees eretapijt dat onder niet geheel duidelijke omstandigheden deel werd van de collectie.

Het eretapijt werd midden negentiende eeuw geschonken aan de Chinese veldheer en bestuurder Tianjue Zhou. In 1901 kwam het in handen van de missionaris Anton Volpert van de SVD-congregatie in Steyl – een periode die samenvalt met de nasleep van de Boxeropstand (1899–1901), toen in China op grote schaal werd geplunderd. Daarom bestaat het vermoeden dat dit object via roof is weggenomen.

Onderzoek naar betekenis en context

Met financiële steun van het Consortium Koloniale Collecties onderzocht het museum stap voor stap hoe dit tapijt terecht kwam in Steyl. Daarbij stonden vragen centraal als:

• Hoe kwam het tapijt in bezit van de SVD?
• Wat was de functie en symbolische betekenis van het object binnen de oorspronkelijke Chinese context?
• Hoe gaven missionarissen het vervolgens een nieuwe, religieuze of museale betekenis in Steyl?

Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met PhD-student Yang Hu van de Universiteit Leiden. Haar kennis van de Chinese taal en cultuur bleek van groot waarde: bij nadere bestudering van het tapijt zijn namelijk vervaagde karakters in de marge ontdekt, die dankzij strijklicht weer zichtbaar werden. Yang vertaalde en interpreteerde deze tekens, die mogelijk inzicht geven in de oorspronkelijke status en betekenis van het object.

Onderbelichte koloniale verbanden

Wat dit onderzoek bijzonder maakt, is dat het licht werpt op een relatief onbekende periode van Duits kolonialisme in China, waarin de SVD actief was. De missiecongregatie speelde destijds een rol in de gebeurtenissen die leiden tot de Boxeropstand. Tegelijk helpt het onderzoek te begrijpen waarom dergelijke objecten door missionarissen werden verzameld en vervolgens in Steyl tentoongesteld werden. Voor hedendaagse bezoekers levert dat nieuwe context en kritisch inzicht in de koloniale geschiedenis van de collectie.

De waarde van samenwerking

Het project illustreert het belang van samenwerking in de zorgvuldige omgang met collecties uit koloniale context. Het Consortium Koloniale Collecties werkt samen met musea, onderzoeksinstellingen en archieven aan nieuw kennis over de herkomst van koloniale objecten. We delen expertise, onderzoeksmethoden en maken financiële middelen beschikbaar, zodat ook kleinere instellingen – zoals Missiemuseum Steyl – diepgravend onderzoek kunnen doen. Hou onze website in de gaten, binnenkort vind je namelijk het herkomstrapport van het eretapijt in de collectie van Missiemuseum Steyl.

Wil je zelf meer weten over de rol van missionarissen en zendelingen in gekoloniseerde gebieden? Het NIOD ontwikkelde hierover voor het Consortium Koloniale Collecties een digitale zoekhulp waarin ook collecties, zoals die van Missiemuseum Steyl, zijn opgenomen. Deze zoekhulpen bieden handvatten voor onderzoekers en geïnteresseerden die koloniale objecten en hun verhalen beter willen begrijpen.