Kennisuitwisseling

• Doel: startende internationale professionals betrekken bij het restitutievraagstuk en het opbouwen van een netwerk waar de kennis van inheemse gemeenschappen en collectiebeherende instellingen samenkomen.
• Aantal deelnemers: 12
• Organisatie: Pressing Matter, Wereldmuseum, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (als partner van het Consortium Koloniale Collecties).

Toelichting: De Winter School, georganiseerd door Pressing Matter, richtte zich op jonge professionals werkzaam in musea, culturele instellingen of universiteiten buiten Europa. Twaalf deelnemers van verschillende continenten verzamelden zich in het Wereldmuseum Leiden en andere relevante locaties in Nederland, waar zij toegang kregen tot diverse collecties van Consortiumpartners. Het programma bestond uit een intensief schema van lezingen, onderzoek en discussies over restitutie van koloniale roofkunst. Ter afsluiting gaven de deelnemers presentaties over de door hen geselecteerde koloniale objecten uit Nederlandse collecties. 

• Doel: versterken van culturele erfgoedsamenwerking tussen de landen en bijzondere gemeentes binnen het Koninkrijk.
• Aantal deelnemers: 8
• Organisatie: DutchCulture, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (als partner van het Consortium Koloniale Collecties).

Toelichting: Tijdens dit bezoekersprogramma stond de vraag centraal: wat ontbreekt in de collecties op de Caribische eilanden en hoe kan onderzocht worden of deze objecten zich in Nederland bevinden? Daarnaast werden mogelijkheden voor bruiklenen en restitutie onderzocht. Deelnemers aan dit programma waren vertegenwoordigers van verschillende eilanden binnen het Koninkrijk, waaronder Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Maarten en Sint Eustatius.  

Tijdens dit programma kregen de deelnemers de kans om diepgaande kennis op te doen over het beheer van koloniale collecties en de rol van erfgoedinstellingen in het proces van restitutie. Het programma bevatte presentaties, werkbezoeken en gesprekken met experts in het veld van koloniale erfgoedcollecties in Nederland en in het Caribisch deel van het Koninkrijk. Er werden ook discussies gevoerd over het belang van de digitale toegankelijkheid en het onderzoek naar de herkomst van objecten. 

Een deelnemer reflecteerde op het programma: “In slechts vier dagen bezochten we talloze erfgoedinstellingen, elk met hun eigen lading, geschiedenis, verhalen en betekenis. De gesprekken die we voerden waren niet alleen verhelderend; ze waren transformerend. Een herontdekking van onze onderlinge geschiedenissen en hoe onze kennis elkaar kan versterken en inspireren.” Een andere deelnemer benadrukte het belang van samenwerking: “Each visit was both educational & inspiring, deepening our understanding to show and communicate more in-depth our islands’ shared cultural heritage. The connections we’ve made are profound, and I am excited about the potential they hold for future collaborations in the region.” 

• Doel: verdiepen van kennis en het bevorderen van de dialoog over koloniale collecties en restitutie, met een focus op een multilaterale benadering.
• Aantal deelnemers: 3
• Organisatie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (als partner van het Consortium Koloniale Collecties), DutchCulture

Toelichting: Deelnemers van dit bezoekersprogramma spraken op het symposium Restitution and Beyond (georganiseerd door DutchCulture) op woensdag 5 februari 2025. De dagen vooraf en na dit symposium vonden er bezoeken plaats aan de partners van het Consortium Koloniale Collecties. Het programma was gericht op de praktijk van en wetenschappelijk denken over restitutie van koloniale collecties. Daarbij werd niet enkel aandacht besteed aan restitutie tussen twee landen, maar werd juist de nadruk gelegd op een multilaterale benadering.  

De sprekers van het symposium ‘Restitution and Beyond’ kijken met positieve waardering terug op hun bezoek. Prof. dr. Kokurne sprak van een “interesting and enlightening time”, terwijl Shani Roper het programma als “insightful, engaging and I’m grateful for the amazing hospitality” omschreef. 

• Doel: inzicht krijgen in het proces van teruggave van koloniale collecties, kennis maken en relaties versterken met musea en erfgoedinstellingen die collecties uit Suriname beheren.
• Aantal deelnemers: 5
• Organisatie: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (als partner van het Consortium Koloniale Collecties), DutchCulture

Toelichting: De Nationale Museumcommissie Suriname volgde een verdiepend programma, waarbij ze inzicht kregen in het proces van teruggave van koloniale collecties en het beheer van dergelijke collecties. Het programma bood de deelnemers de mogelijkheid om kennis en expertise uit te wisselen over internationale samenwerking, museumbeleid, collectiebeheer en digitalisering, met een focus op Surinaams erfgoed en de rol van Nederlandse musea en instellingen daarin. Deelnemers kregen toegang tot de collecties van verschillende musea en instituten, waaronder Wereldmuseum, Rijksmuseum, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Suriname Museum. 

• Doel: samenbrengen van museum professionals die werken met objecten uit een koloniale context in Europa, om ervaringen en praktische kennis uit te wisselen.
• Aantal deelnemers: ongeveer 80
• Organisatie: Consortium Koloniale Collecties

Toelichting: Tussen 23-25 september 2025, verzamelden ongeveer 80 deelnemers zich in Nederland voor de Europese Werkconferentie over Collecties uit Koloniale Context. Deze conferentie droeg bij aan een actuele dialoog, en aan het streven naar een duurzaam netwerk voor professionals die zich wijden aan transparant en verantwoord beheer. Een korte samenvatting en een uitgebreid verslag van deze conferentie, zijn hier beschikbaar.

• Doel: kennisuitwisseling over het conserveren en restaureren van hout en metaal
• Aantal deelnemers: 8 restauratoren Nationaal Museum, Archeologische Dienst en CFF
• Organisatie: Rijksmuseum (als partner van het Consortium Koloniale Collecties), Nederlandse ambassade in Colombo, Nationaal Museum Colombo

Toelichting: Tijdens dit programma bij het Nationaal Museum Colombo stond kennisuitwisseling over conserveringstechnieken van objecten gemaakt van hout en metaal centraal. Het idee voor deze workshop werd voor het eerst geopperd in de samenwerking tussen het Rijksmuseum en het Nationaal Museum Colombo voorafgaand aan de teruggave van zes Kandyan objecten uit de collectie van het Rijksmuseum. De workshop omvatte presentaties, discussies, collectief onderzoek naar objecten en collecties en praktische training. Deelnemers kijken positief terug op het programma. Ze spreken over het programma als een “rejuvenating experience” en als een belangrijke mogelijkheid voor samenwerking en co-creatie tussen de Sri Lankaanse en de Nederlandse partijen. Een uitgebreid artikel over deze workshop kun je hier vinden.

• Doel: kennisuitwisseling op het gebied van digitale toegang tot collecties uit een koloniale context.
• Aantal deelnemers: 11 experts uit Burkina Faso, Kameroen, Ghana, Kenia en Nigeria
• Organisatie: Nationale Commissie voor Musea en Monumenten Nigeria, de Nederlandse ambassade in Nigeria en het Consortium Koloniale Collecties.

Toelichting: Dit rondetafelgesprek vond plaats in de context van de Nederlandse teruggave van 119 Benin Bronzen aan Nigeria. Tijdens het gesprek gingen 11 experts vanuit Burkina Faso, Kameroen, Ghana, Kenia en Nigeria met elkaar in gesprek om hun ideeën en perspectieven op de digitalisering van Afrikaans erfgoed uit te wisselen. Digitale technologieën worden wereldwijd omarmd als een manier om cultureel erfgoed toegankelijker te maken. De vragen die centraal stonden tijdens dit gesprek gingen in op de potenties van deze technologieën en hoe ze gebruikt kunnen worden zonder dat ongelijke machtsrelaties gereproduceerd worden. Ook bespraken de sprekers welke kennis onderdeel uitmaakt van digitaal cultureel erfgoed, en hoe verschillende perspectieven toegevoegd kunnen worden. Dit gesprek bracht nieuwe perspectieve en nieuwe connecties die verder onderzocht en voortgezet zullen worden.