De Indonesische objecten van Keramiekmuseum Princessehof
Eén jaar na de sluiting van de eerste aanvraagronde van de Regeling Herkomstonderzoek Koloniale Collecties zijn de eerste onderzoeken in volle gang. Keramiekmuseum Princessehof doet herkomstonderzoek naar verschillende Indonesische objecten uit hun collectie; het museum beheert er momenteel ruim 1.800. Vanaf 2025 onderzoekt het museum opnieuw de herkomst van de objecten, want de eerdere onderzoeken hadden tot weinig resultaat geleid. Maar nu de eerste 100 objecten, met een mogelijk problematische herkomst, worden onderzocht werpen de resultaten licht op de collectie als geheel.
Herkomstonderzoek naar Indonesische objecten
Met financiële steun van het Consortium Koloniale Collecties onderzoekt Museum Princessehof de herkomstgeschiedenis van objecten in hun collectie, het onderzoek wordt per object gedaan. Daarbij staan de volgende vragen centraal:
- Op welke manier kunnen herkomstgegevens aangevuld worden? Wat is er terug te vinden in reisdagboeken, laboratoriumtesten en fotoalbums?
- Welke kunsthandelaren en ‘verzamelaars’ in de koloniale periode hadden interesse in Indonesische objecten?
- Welke objecten in de collectie hebben een problematische herkomst?
- Welke culturele of religieuze waarde hebben de objecten in het land van herkomst?
Combineren van specialismen voor gericht herkomstonderzoek
Begin jaren 1960 poogde het museum de tot dan toe opgebouwde collectie Indonesische objecten te inventariseren. Omdat het museum zich in de jaren daarop ontwikkelde tot een gespecialiseerd keramiekmuseum, viel onderzoek naar de Indonesische niet-keramische voorwerpen daarna echter grotendeels stil. Het huidige onderzoek is erop gericht om de herkomst van deze objecten vast te stellen of aannemelijk te maken. De onderzoekers combineren hiervoor de oorspronkelijke objectdocumentatie in het archief van Princessehof met andere archiefbronnen, zoals aantekeningen en dagboeken van de verzamelaars of correspondentie van kunsthandelaars. Ook wordt onderzoek verricht aan de objecten zelf.
Zo is in samenwerking met Lab op Pad van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed onderzoek verricht naar het metaal van de talams (grote bronzen offerschalen) in de collectie, wat aantoonde dat ze vrijwel zeker langdurig onder de grond hebben gelegen. Daarnaast kwamen verschillende specialisten op het gebied van etnografica en Indonesische wapens naar de collectie kijken. Dit gaf, ook bij voorwerpen waar de exacte herkomst van onbekend is, veel aanvullende informatie over de context waarin deze voorwerpen werden verzameld.
Het Consortium Koloniale Collecties ondersteunt samenwerking en onderzoek bij musea, onderzoeksinstellingen en archieven om nieuwe kennis te vergaren over deze verweven koloniale geschiedenis. We delen expertise, onderzoeksmethoden en maken financiële middelen beschikbaar, waardoor collectiebeherende instellingen – zoals Keramiekmuseum Princessehof – verrijkend onderzoek kunnen doen naar de koloniale herkomst van hun collectie.
Wil je zelf meer weten over het belang van het combineren van onderzoek in het beheren van objecten uit koloniale context? Het NIOD ontwikkelde hierover digitale zoekhulpen voor het Consortium Koloniale Collecties. Deze zoekhulpen bieden handvatten voor onderzoekers en geïnteresseerden die koloniale objecten en hun verhalen beter willen begrijpen.